درمان سینوزیت مزمن با عمل آندوسکوپی

symptoms-of-sinus-438x300

سینوزیت مزمن شرایط التهابی پایدار در یک یا چند مورد از سینوس ها است. این شرایط شیوع کمتری در بین افراد در مقایسه با سینوزیت حاد دارد، اما موارد مشاهده آن در بین تمام گروه های سنی زیاد می باشد. روش های مختلفی را می توان برای درمان سینوزیت مزمن مورد استفاده قرار داد. جراحی اصلاح مسیر تخلیه سینوس یک روش درمانی برای بیماران سینوزیت مزمن در مواردی است که سایر روش ها موفقیت لازم را برای درمان این بیماری نداشته باشند. معمولاً عمل جراحی در اینگونه مواقع می تواند نتایج رضایت بخش برای بیمار به همراه داشته باشد.

سینوس ها

Untitled-5

سینوس ها فضاهای کوچک پر از هوا در داخل استخوان های گونه و پیشانی هستند. سینوس ها معمولاً در فعالیت خود مقداری مخاط ترشح می کنند و این مخاط از طریق کانال های کوچک به بینی جریان پیدا کرده و هدایت می شود.

سینوزیت

سینوزیت به معنی التهاب یک سینوس است. اغلب اوقات سینوزیت در نتیجه عفونت ایجاد می شوند. در اکثر موارد، سینوس های استخوان گونه (ماکسیلاری) تحت تاثیر این مشکل قرار می گیرند.

سینوزیت حاد به این معنی است که عفونت به سرعت (در طول چند روز) ایجاد شده و برای یک دوره زمانی کوتاه دوام و ماندگاری دارد. در بسیاری از موارد ابتلا به سینوزیت حاد، این مشکل برای حدود یک هفته یا بیشتر دوام دارد، اما ادامه یافتن آن برای 2 تا 3 هفته غیر عادی نیست. بهبود سردرد سینوزیت در اکثر موارد به مدت زمانی طولانی تر در مقایسه با سرما خوردگی نیاز دارد. به هر حال، در صورتی به سینوزیت حاد گفته می شود که برای 4 تا 30 روز دوام داشته باشد و سینوزیت نیمه حاد برای مدت 4 تا 12 هفته ادامه پیدا می کند. سینوزیت حاد خفیف در حالت های خاص در بین بسیاری از افراد مشاهده می شود و در بسیاری از مواقع با یک سرما خوردگی همراه است. سینوزیت حاد شدید کمتر در بین افراد مشاهده می گردد. به هر حال، اکثر افراد یک یا دو بار در طول زندگی به سینوزیت حاد مبتلا می گردند. با این وجود، بعضی افراد بطور مکرر (عود کننده) به این مشکل دچار می شوند. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره این شرایط، بروشور سینوزیت حاد را مطالعه نمایید.

سینوزیت مزمن به معنی اینست که شرایط سینوزیت دائمی و ماندگار است و برای دوره طولانی تر از 12 ماه ادامه پیدا می کند. سینوزیت مزمن در شرایط نادر در بین افراد مشاهده می شود. باقیمانده این مطلب فقط درباره سینوزیت مزمن می باشد.

علت ها و دلایل

سینوزیت معمولاً در نتیجه سرما خوردگی یا ویروس آنفولانزا در سینوس ها و مسیر هوای بالای آنها پخش می شود. تنها موارد محدودی از سینوزیت عامل عفونی باکتریایی دارد. عفونت دندان یا عفونت قارچی نیز می تواند گاهی اوقات باعث التهاب سینوس ها شود.

دلایل دقیق ابتلا به سینوزیت مزمن (بلند مدت) هنوز مشخص نیست، اما این مشکل می تواند با شرایط زیر ارتباط داشته باشد:

 آلرژی و شرایط مربوط به آن همچون رینیت آلرژیک، تنگی نفس و تب یونجه

پولیپ بینی (رشد زائده های خاص در داخل بینی)

سیگار کشیدن

ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن

علائم و نشانه ها

رایج ترین علائم سینوزیت مزمن معمولاً مربوط به مسدود شدن مسیر بینی (انسداد بینی) می باشد. در این شرایط ممکن است یک یا چند حالت زیر در فرد بیمار مشاهده شود:

آب ریزش بینی. مایع خارج شده در این حالت می تواند سبز یا زرد رنگ باشد.

 از دست دادن قدرت بویایی.

 درد در سینوس آسیب دیده. به هر حال، این درد اغلب ویژگی اصلی ابتلا به سینوزیت مزمن نیست (بر خلاف موارد ابتلا به سینوزیت حاد). در بسیاری از موارد، افراد بیمار در این حالت احساس ورم صورت یا حساسیت و ناراحتی خفیف به جای درد خواهند داشت.

شدت علائم بیماری در این حالت می تواند گاهی اوقات افزایش یافته و گاهی اوقات کاهش یابد. این شرایط ممکن است در زمان عود اولیه سینوزیت شدیدتر باشند. این علائم ممکن است در ادامه بر طرف گردیده و تشدید نشوند و بیمار فقط سطح خاصی از علائم را در ادامه احساس نماید. برای مثال در این شرایط بیمار ممکن است فقط احساس گرفتگی بینی به جای انسداد کامل آن داشته و نیز مقداری ناراحتی و حساسیت خفیف در ناحیه صورت خود احساس کند. در ادامه فرد می تواند با یک دوره دیگر سینوزیت حاد مواجه شود که علائم بیماری را مجدداً تشدید می نماید. برای تشخیص ابتلا به سینوزیت مزمن، لازم است علائم آن برای یک دوره طولانی تر از 12 هفته دوام و ماندگاری داشته باشند. سایر علائم ابتلا به سینوزیت مزمن می تواند شامل موارد زیر باشد:

 سر درد

 بوی بد دهان

 درد دندان

سرفه

 احساس فشار یا گرفتگی در بینی

خستگی

راه ها و روش های درمان

روش های غیر جراحی

قبل از انجام عمل جراحی آندوسکوپی سینوس، بیمار لازم است با پزشک خود صحبت کرده و از بی نتیجه بودن تمام روش های درمانی غیر جراحی بر روی وضعیت خود مطمئن شده باشد. فهرست دارو های قابل استفاده برای درمان سینوزیت طولانی است. این داروها شامل هر دوی داروهای نیازمند تجویز پزشک و نیز داروهایی است که می توان آنها را از داروخانه ها بدون نسخه پزشک تهیه کرد. برای موارد سینوزیت حاد (عفونتی که معمولاً پس از سرما خوردگی ایجاد شده و کمتر از چهار هفته دوام و ماندگاری دارد)، مصرف آنتی بیوتیک مهم ترین روش درمانی می باشد. علاوه بر این داروها، محلول های نمک شستشوی بینی و نیز اسپری ها را نیز می توان به همراه داروهای آنتی بیوتیک برای درمان سینوزیت مورد استفاده قرار داد. هر چند اسپری های ضد احتقان بینی (دکونژستانت) را می توان برای درمان گرفتگی بینی استفاده کرد، نباید از این داروها برای مدت طولانی تر از سه روز استفاده کرد. در واقع، استفاده طولانی مدت از این اسپری ها باعث عادت کردن بینی به آنها شده و به این ترتیب گرفتگی بینی تشدید می شود. علاوه بر این، افرادی که دچار فشار خون بالا، آب سیاه، احتباس ادرار، بیماری قلبی، و ضربان نامنظم قلب هستند، می بایست قبل از مصرف این داروها با پزشک مشورت کرده و از بی خطر بودن آنها برای خود مطمئن شوند.

در صورتی که عفونت سینوس یا التهاب آن برای مدت طولانی تر از چهار هفته دوام داشته و به یک بیماری مزمن تبدیل شود، روش درمان آن احتمالاً تغییر می کند. در این شرایط، می توان از داروی آنتی بیوتیک برای موارد طولانی تر از 10 تا 14 روز ابتلا به سینوزیت استفاده کرد. علاوه بر این، در این شرایط ممکن است از اسپری های استروئید بینی و داروهای استروئید خوراکی برای کاهش التهاب ایجاد شده استفاده شود. همچنین پزشک ممکن است از بیمار بخواهد سی تی اسکن از سینوس های خود تهیه نماید. علاوه بر این، پزشک می تواند مخاط سینوس را در آزمایشگاه کشت داده تا به این ترتیب داروی آنتی بیوتیک مناسب به منظور درمان سینوس ها برای بیمار تجویز نماید. داروهای ضد آلرژی (مثل آنتی هیستامین خوراکی، اسپری آنتی هیستامین بینی، و داروهای تزریقی) در درمان آلرژی ایجاد شده که می تواند باعث ورم بینی شده باشد، نقش موثر دارند. بدیهی است در صورتی که بیمار مشکل آلرژی نداشته باشد، از این داروها برای درمان بیماری وی استفاده نخواهد شد.

عمل جراحی آندوسکوپی سینوس

Untitled-6

عمل جراحی سینوس برای مدت طولانی برای درمان مشکل سینوزیت مورد استفاده قرار می گیرد. عمل جراحی سینوس در ابتدا با ایجاد شکاف های خارجی (بر روی صورت و در دهان بیمار) انجام می شد که نیازمند بستن بینی بود (برای مثال با گاز استریل یا سایر مواردی که در بینی جهت کنترل علت خونریزی بینی پس از عمل جراحی قرار داده می شد) و پس از عمل جراحی، بیمار درد و ناراحتی زیادی را احساس می کرد. همچنین گاهی اوقات این عمل جراحی دوره ریکاوری طولانی داشت.

به هر حال، با پیشرفت های اخیر ایجاد شده در حوزه تکنولوژی (همچون عمل جراحی آندوسکوپی بینی)، عمل جراحی سینوس بطور کامل از داخل بینی انجام می شود و دیگر نیازی به ایجاد شکاف بر روی صورت یا داخل دهان نیست. آندوسکوپی بینی یک تلسکوپ فلزی سبک وزن است که در داخل سوراخ بینی قرار می گیرد. این ابزار به جراح امکان می دهد داخل بینی و سینوس ها را با استفاده از یک دوربین مخصوص متصل به آن بر روی صفحه نمایش مشاهده نماید. امروزه، عمل جراحی آندوسکوپی سینوس با حداقل بانداژ، کمترین درد، و دوره زمانی کوتاه ریکاوری بر روی افراد انجام می شود.

چرا عمل جراحی ؟

رایج ترین دلیل عمل جراحی آندوسکوپی سینوس، ابتلای فرد به سینوزیت مزمن است. دلایل کمتر رایج این عمل جراحی عبارتند از: عفونت عود کننده (به این معنی که عفونت با مصرف دارو از بین می رود، اما به سرعت با توقف مصرف دارو باز می گردد)، عفونت سینوس که به ناحیه چشم، صورت یا مغز سرایت کند، برداشتن پولیپ های بینی (مواردی که در شکل با پیکان های مشکی نشان داده شده است)، وارد شدن آسیب به سیستم بویایی، تشکیل تومور در بینی و حفره های سینوس (سرطانی یا غیر سرطانی)، تراوش مایع مغزی به بینی، مسدود شدن مجرای اشک، و سایر موارد مانند آن.

 Untitled-7

مزایا

در صورتی که روش های درمانی امکان بهبود علائم بیماری سینوس را نداشته باشند، ممکن است استفاده از عمل جراحی آندوسکوپی سینوس برای بیمار مناسب باشد. هدف اصلی این عمل جراحی بهبود مسیر خروج مایع از سینوس ها است. با پهن کردن این مسیر در سینوس های بیمار، عفونت سینوس می بایست کاهش پیدا کند. بیمارانی که با انسداد یا گرفتگی سینوس ها به خاطر آناتومی آنها مواجه شده اند، به خوبی به عمل جراحی سینوس واکنش نشان می دهند. علاوه بر این، بسیاری بیماران دارای مشکل التهاب (ورم) در داخل سینوس (غشای مخاطی) هستند. این بیماران معمولاً می توانند از عمل جراحی آندوسکوپی سینوس بهره مند شده و به این ترتیب حفره خروجی سینوس بزرگتر می شود. انجام این کار تخلیه بهتر سینوس را امکان پذیر کرده و به این ترتیب مقدار بیشتری از دارو یا اسپری های بینی به سینوس وارد می شود. این شرایط به درمان غشای داخلی آسیب دیده سینوس کمک موثر می نماید. یکی از مهمترین مزایای عمل جراحی سینوس، ایجاد قابلیت دسترسی دارو (اسپری، مایع شستشوی بینی، داروهای نابولایزر) به حفره داخل سینوس پس از باز شدن مسیر ورودی آن است. بنابراین، عمل جراحی سینوس به عنوان یک روش درمانی مکمل و نه جایگزین برای درمان های مناسب موجود جهت رفع مشکل سینوس ها، مورد استفاده قرار می گیرد. در این رابطه مهم است که توجه داشته باشید اگر شما به بیماری غشای مخاطی یا تشکیل پولیپ بینی مبتلا باشید، انجام این عمل جراحی نمی تواند حقیقت موجود درباره وضعیت شما را تغییر دهد. برای بسیاری از بیماران، عمل جراحی نمی تواند یک درمان برای سینوزیت باشد، بلکه در حقیقت یکی از اقدامات کلیدی در مدیریت علائم ناشی از بیماری سینوس محسوب می گردد.

آیا نیاز به آمادگی خاص برای عمل جراحی آندوسکوپی سینوس وجود دارد؟

اکثر جراحان به بیماران خود پیشنهاد می کنند از مصرف هر گونه دارویی که می تواند منجر به خون ریزی بیمار در عمل جراحی شود، خودداری نمایند. برای مثال از این داروها می توان از آسپیرین و ایبو پروفن نام برد. علاوه بر این، مصرف ویتامین های خاص، داروهای گیاهی، و ادویه های حاوی ویتامین ای (E)، سیر، سرکه، ژنگو، و جنسینگ نیز می تواند ریسک خون ریزی فرد را افزایش دهد. در این شرایط ممکن است از بعضی بیماران خواسته شود داروهای آنتی بیوتیک و یا استروئید قبل از عمل جراحی سینوس مصرف نمایند. این مسئله به شدت بستگی به شرایط بیمار داشته و از بیماری به بیمار دیگر متفاوت می باشد.

چگونگی انجام عمل جراحی آندوسکوپی

عمل جراحی آندوسکوپی تحت بی هوشی عمومی یا بی حسی موضعی انجام می شود. در بی حسی موضعی ناحیه بینی و حفره سینوس بی حس می شود، اما بیمار دارای سینوزیت مزمن در زمان عمل جراحی بیدار باقی می ماند (یا حالت نیمه هوشیار دارد). بی هوشی عمومی به این معنی است که بیمار با استفاده از داروهای بی هوشی به خواب رفته و در طول عمل جراحی هیچ چیزی را احساس نخواهد کرد. در عمل جراحی آندوسکوپی سینوس از یک تلسکوپ کوچک (آندوسکوپ بینی) برای وارد کردن به سوراخ بینی و مشاهده وضعیت بینی و سینوس ها استفاده می شود. هدف از این عمل جراحی تشخیص کانال های باریک ارتباط دهنده سینوس ها به بینی و بزرگ کردن کانال ها و منافذ تنگ می باشد. به این ترتیب، خروج ترشحات و مخاط سینوس به بینی تسهیل می گردد. اکثر افراد چهار سینوس در هر طرف صورت خود دارند که در مجموع هشت سینوس در نواحی مختلف صورت وجود خواهد داشت. این عمل جراحی را می توان بر روی همه سینوس های ماکسیلاری، اتموئید، اسفنوید (پروانه ای)، و نیز سینوس پیشانی انجام داد. سینوس های ماکسیلاری در ناحیه گونه قرار دارند، سینوس های اتموئید بین چشم ها قرار دارند، سینوس های اسفنوید (پروانه ای) تقریباً به صورت دقیق در مرکز سر قرار دارند، و سینوس های پیشانی همانطور که از نام آنها مشخص است، در ناحیه پیشانی قرار دارند. در بعضی شرایط به خاطر تفاوت های موجود بین آناتومی بدن افراد، ممکن است شما بعضی از این سینوس ها را نداشته باشید. سینوزیت می تواند تمام این سینوس ها یا تعدادی از آنها را تحت تاثیر خود قرار دهد. به همین خاطر، بررسی علائم بیماری، انجام معاینات فیزیکی در مطب پزشک و سی تی اسکن می تواند سینوس های ملتهب و سینوس هایی که نیازمند باز شدن منافذ هستند را مشخص نماید. گاهی اوقات در طول عمل جراحی سینوس، تیغه بینی که بینی را به دو بخش مجزا تفکیک می کند نیز صاف می گردد. علاوه بر این ممکن است در این شرایط شاخک های بینی (توربینت ها) که فرآیند تصفیه و مرطوب کردن هوای داخل بینی را بر عهده دارند نیز نیازمند انجام عمل جراحی باشند.

علاوه بر این، امروزه از یک تکنولوژی خاص برای پهن کردن منافذ بینی با بالون استفاده می شود. این ابزارها می تواند در طول عمل جراحی سینوس به شرح بالا استفاده شده و گاهی اوقات می توان از این روش جهت درمان بیماری سینوس برای افراد دارای شرایط مناسب در مطب پزشک نیز استفاده کرد.

دوره ریکاوری

دوره ریکاوری پس از این عمل جراحی بستگی به نوع عمل انجام شده بر روی بیمار و شرایط بدنی وی دارد. بسیاری از افراد مبتلا به سینوزیت مزمن پس از عمل جراحی سینوس درد زیادی احساس نمی کنند، اما این درد در بین بیماران متفاوت می باشد. در این حالت با توجه به حجم عمل جراحی، ممکن است برای بیمار داروهای مسکن قوی تجویز شود. معمولاً، ناراحتی پس از عمل جراحی، گرفتگی بینی، و خروج ترشحات از بینی می بایست با گذشت چند روز از عمل جراحی کاهش پیدا کند. به هر حال، این علائم به صورت خفیف ممکن است تا چند هفته پس از عمل جراحی ماندگاری داشته باشند. به خاطر اینکه عمل جراحی سینوس فقط یک مرحله از درمان بیماری است، جراح ممکن است به بیمار توصیه کند از شستشوی بینی با آب نمک، اسپری استروئید بینی، و نیز داروی آنتی بیوتیک پس از عمل جراحی استفاده نماید.

عوارض

عوارض عمل جراحی سینوس نادر هستند، اما این عوارض می تواند شامل خون ریزی، و نیز عوارض ناشی از استفاده داروهای بی هوشی باشد. به هر حال، مهم است که بدانید سینوس ها در نزدیک حفره های چشم و دقیقاً زیر مغز قرار دارند و به همین خاطر تجربه جراح در این رابطه از اهمیت خاص برخوردار است. در واقع تجربه جراح در اطمینان از وارد نشدن آسیب به این بخش های بدن در هنگام انجام عمل جراحی آندوسکوپی سینوس نقش با اهمیت دارد.